8 سپتامبر 2024- اخیراً در گزارش های علمی به این موضوع پرداخته شده است که چگونه خودمراقبتی، پایبندی به برنامه های دارویی و سایر اقدامات بهداشتی بر نتایج درمان در میان بیماران مسن مبتلا به دیابت تأثیر می گذارد.

پیری و دیابت

در حال حاضر، 12 درصد از جمعیت را افراد مسن تشکیل می دهند و انتظار می رود این نسبت تا سال 2050 دو برابر شود. افزایش سن یک عامل خطر مهم برای بیماری های مزمن، از جمله دیابت نوع 2(T2DM)  است. در ایران حداقل 14 درصد از سالمندان به دیابت نوع 2 مبتلا هستند.

دیابت نوع 2 (T2DM) یکی از شایع ترین بیماری های مزمن امروزه است. شیوع رو به رشد آن با افزایش طول عمر، افزایش شهرنشینی، نرخ بالاتر چاقی و تغییر سبک زندگی مرتبط است.

تا سال 2045، پیش‌بینی می‌شود که T2DM بر 625 میلیون نفر در سراسر جهان تأثیر بگذارد که میزان شیوع آن بسته به منطقه از 14٪ تا 34٪ متغیر است.

دیابت بر عملکردهای ذهنی، جسمی و اجتماعی سالمندان تأثیر می گذارد و در 88 درصد موارد منجر به مرگ می شود.مدیریت موثر دیابت بر رسیدن به سطح قند خون نرمال و کاهش عوارض تمرکز دارد. این اغلب مستلزم مشارکت قابل توجه بیمار در مدیریت سلامت خود، با تأکید کمتر بر مداخله ی پزشک است.

پایبندی به دارو برای درمان موثر، بسیار مهم است. مطالعات نشان داده اند که میزان پایبندی افراد مسن مبتلا به دیابت به برنامه ی دارویی در آفریقا و امارات متحده عربی از 80٪ تا 85٪ است، اما می تواند به 40٪ تا 50٪ در سوئیس و بوتسوانا برسد.پایبندی کم با شکست درمان، درمان طولانی مدت، هزینه های بالاتر و افزایش عوارض همراه است.

بیماران مسن مبتلا به دیابت اغلب با رعایت مصرف صحیح داروها و شیوه های مراقبت از خود، مانند نظارت بر قند خون، پیروی از رژیم های غذایی تجویز شده و حفظ کیفیت کلی زندگی دست و پنجه نرم می کنند. خودمراقبتی برای پیشگیری از عوارض ضروری است.

هدف مطالعه ی حاضر بررسی این مسائل در میان افراد مسن مبتلا به دیابت بود.

در مورد این مطالعه

از یک روش نمونه گیری تصادفی سیستماتیک برای انتخاب شرکت کنندگان از بین تمام بیماران دیابتی سالمند که در یکی از دو بیمارستان آموزشی حضور داشتند، استفاده شد. این مطالعه شامل 412 بیمار بود. میانگین سنی شرکت کنندگان 68 سال بود.

شرکت کنندگان با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه در طول مدت پیگیری، ارزیابی شدند. این پرسشنامه پنج حیطه ی خودمراقبتی را ارزیابی کرد: رژیم غذایی، ورزش، آزمایش قند خون، مراقبت از پا و سوالات مربوط به کشیدن سیگار.

همچنین محققان پایبندی افراد به دارو را با استفاده از مقیاس پایبندی دارویی موریسکی (MMAS) بررسی کردند.

خودمراقبتی به بهترین وجه در پایبندی به رژیم غذایی توصیه شده توسط پزشک، با میانگین امتیاز 3.16 منعکس شد. با افزایش سن، شرکت کنندگان با احتمال بیشتری رژیم غذایی خود را به شدت دنبال می کردند، به خصوص کسانی که سابقه خانوادگی دیابت داشتند.

حدود 81 درصد از آنها سه بار یا بیشتر در هفته غذاهای چرب می‌خوردند و نسبت افرادی که تحصیلات عالی داشتند، بیشتر بود. حدود 72 درصد سه بار یا بیشتر در هفته غذاهای پر کربوهیدرات مصرف می کردند.

کمترین امتیاز خودمراقبتی مربوط به بررسی روزانه پا و بررسی داخل کفش برای آسیب احتمالی و منابع آسیب بود. میانگین امتیاز چک کردن پا و داخل کفش به ترتیب 0.31 و 0.17 بود. تنها 6 بیمار روزانه پای خود را چک می کردند، در حالی که 94 درصد داخل کفش خود را چک نمی کردند.

سیگار کشیدن توسط 18 درصد از افراد گزارش شد. حدود 87 درصد از بیمارانی که ورزش نمی کردند، به ویژه آنهایی که سابقه خانوادگی دیابت نداشتند، نسبت به کسانی که سابقه خانوادگی دیابت داشتند، کمتر به ورزش می پرداختند.

شرکت کنندگان با تحصیلات عالی کمتر احتمال داشت قند خون خود را کنترل کنند. همچنین ساکنان شهری کمتر احتمال داشت که خود پایشی قند خون (SMBG) را انجام دهند. با این حال، ساکنان شهری بیشتر از ساکنان مناطق روستایی سطح قند خون خود را به طور مکرر، بررسی می کردند.

میانگین نمره پایبندی به دارو 5.5 بود که کمتر از حد متوسط ​​است. خودمراقبتی ضعیف مربوط به سطح فعالیت بدنی و خود پایشی قند خون بود.

نتیجه گیری

اهمیت خودمراقبتی در مدیریت دیابت و سایر بیماری های مزمن بلامنازع است. این به پایبندی به دارو نیز مربوط می شود. خودمراقبتی عاملیت فردی را در مقابله و بهبود سلامت فرد ارتقا می دهد.

در این مطالعه، اکثر بیماران تقریباً در همه زمینه ها عدم مراقبت از خود را نشان دادند. این نتایج، مطالعات قبلی در آسیا و آفریقا را تأیید می کند و نیاز به "مداخلات بهداشتی جامع، موثر و کارآمد" را نشان می دهد.

ناکافی بودن خودمراقبتی ممکن است دلیل سطح بالای مشکلات سلامت عمومی ناشی از دیابت، در بیشتر نقاط جهان باشد. ورزش ممکن است برای بیماران مسن مبتلا به دیابت به دلایل زیادی از جمله عدم توانایی برای تحرک، بیماریهای همراه و مسائل فیزیکی، چالش برانگیز باشد.

سطوح پایین تر SMBG با افزایش تحصیلات در این مطالعه غیرمنتظره بود، زیرا تاکنون اکثر تحقیقات روند مخالف را نشان داده بودند. سطوح بسیار پایین مراقبت از پا که در اینجا مشاهده شد، نیاز به کمپین های آگاهی رسانی در مورد اهمیت آن در این گروه را نشان می دهد.

در نهایت، پایبندی کم به برنامه ی دارویی در این مطالعه نیز مشاهدات قبلی را تأیید می کند. تحقیقات بیشتر برای تایید این نتایج و شناسایی دلایل زمینه ای، ضروری خواهد بود. این در حالی است که مسئولان بهداشتی باید برای ارتقای سلامت این بیماران، تقویت رفتارهای خودمراقبتی و توجه بیشتر به این موضوع، برنامه عملیاتی جامعی را تدوین کنند.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20240821/Elderly-with-type-2-diabetes-struggle-with-self-care-and-medication-adherence.aspx